Na stronie 51/52 książki autorstwa Marka Michalskiego-Statki parowe na polskich wodach śródlądowych-tylnokołowce i statki łańcuchowe tom II-wydanej przez Fundację Otwartego Muzeum Techniki we Wrocławiu w 2009 roku. opisuje holownik parowy "BORUSSIA". Niestety dane zawarte w tej prezentacji statku są nieścisłe. I tak:
1. W 1890 roku nazwa stoczni brzmiała Stettiner A.G. fűr Schiffs und Maschinenbau, Grabow/Stettin a nie Stettiner Oderwerke A.G. więc również maszyna parowa pochodziła z tej fabryki.
2. Nieprawdą jest że "Borussia" została zakupiona przez Delegata Rządu R.P. w Gdańsku Mieczysława Jałowieckiego lecz z jego polecenia przez gdańszczanina polskiego pochodzenia Antona von Leszczyńskiego. O czym wspominamy w kalendarzu na 2009 roku na którego źródło autor się powołuje [35] lecz chyba nie dokładnie przeczytał.
3. "Kozietulski" nie wchodził w skład Polskiej Żeglugi Rzecznej "Vistula" Sp. z o.o. w Warszawie w latach 1927 do 1930. Uzupełniając "Vistula" powstała w 1929 roku.
4. Nie było na Wiśle firmy "Weichsel" G.m.b.H., Danzig jak sugeruje autor lecz Spółdzielnia Transportowa i Oszczędnościową "Wisła" G.m.b.H. z siedzibą w Gdańsku. Jej oddział znajdował się w Grudziądzu a nie jak pisze autor siedziba firmy.
5. W uwagach M. Michalski pisze że Manikowski i Danielewicz [35] podają długość statku w 1935 roku całkowitą 43,60 m a między pionami 40,00 m. Otóż chciałbym wyjaśnić że w kalendarzu i moich opracowaniach o statkach podaje dane z różnych lat o ile są dostępne aby uzmysłowić istotne różnice w omierzaniu statków na przestrzeni lat.
To tyle o moich uwag. Poniżej historia tego statku,
"GDYNIA"
POPRZEDNIE NAZWY: ex "KOZIETULSKI"; ex "KOETEHOLD"; ex "KOZIETULSKI"; ex "BORUSSIA".
TYP STATKU: HOLOWNIK PAROWY TYLNOKOŁOWY
ROK BUDOWY: 1890
STOCZNIA: Stettiner A.G. fűr Schiffs und Maschinenbau, Grabow/Stettin . [Niemcy] NR. BUD.: 373
DANE TECHNICZNE:
1890:
długość: 40,15 m; szerokość:5,70 m; zanurzenie:0,53 m. maszyna parowa systemu Compoud 200 Psi
1935
długość: 39,90 m; szerokość: 5,77 m; zanurzenie min.: 0,70 m; zanurzenie max.: 0,90 m; uciąg 500 t; ładowność: 50 t.
1953
długość całkowita: 43,60 m; długość m.p.: 40,00 m; szerokość całkowita: 5,75 m ; wysokość burt: 2,00 m; wysokość : 6,15 m; zanurzenie: 0,80 m.; zanurzenie max.: 1,00 m; nośność: 30 t. SILNIKI GŁÓWNE:
1 maszyna parowa ; dwucylindrowa podwójnego rozprężania systemu Compoud prod.: Stettiner A.G. fűr Schiffs und Maschinenbau, Grabow/Stettin o mocy 200 KM. KOTŁY PAROWE:
1 kocioł parowy o ciśnieniu roboczym 9 atm. INNE DANE:
materiał budowy: dno: stal; burt: stal; pokład: stal.
kadłub nitowany o poprzecznym systemie wiązań.
napęd: 2 tylne koła łopatkowe; prędkość: km/h.; załoga: 6 osób. PORT MACIERZYSTY:
Bydgoszcz ARMATOR:
P.P. Bydgoska Żegluga na Wiśle, Bydgoszcz. NUMERY REJESTRACYJNE:
731 [Sąd Powiatowy, Toruń]; 35 [ PZW. Warszwa]; 437 [ PZW., Warszawa]; 198 [RDW, Warszawa]; 376 [RDW, Bydgoszcz]; 315 [RDW,Bydgoszcz] RYS HISTORYCZNY
Zbudowany jako statek holowniczo-towarowy dla szczecińskiego armatora Hermann & Co. otrzymał nazwę "BORUSSIA". Pływał głównie na Odrze oraz Noteci i Warcie. Od 1910 roku używany był również do rejsów wycieczkowych w Poznaniu [wówczas Posen] i jego okolicach. Po wybuchu wojny w sierpniu 1914 roku nazwanej później I wojną światową "Borussia" została wcielona do niemieckiego Chefs des Feldeisenbahnwesenes Schiffahrtsbeauftragter Abt. Danzig. Była to organizacja militarna zajmująca się mobilizacją statków i ich eksploatacją na rzecz wojska śródlądowymi drogami wodnymi. Po zakończonej wojnie statek pozostał w Gdańsku. W marcu 1919 roku zawarte zostało porozumienie pomiędzy Schiffahrtsabteilung działającym w imieniu rządu niemieckiego a Rządem Polskim, który reprezentowała Generalna Delegacja Ministerstwa Aprowizacji, wchodząca początkowo w skład American Food Mission [Amerykańska Misja Żywnościowa], zgodnie z porozumieniem strona niemiecka zobowiązywała się do podstawienia barek do wyładunku niezwłocznie po przybyciu statku z pomocą amerykańską do portu w Gdańsku oraz przeholowania ich własnymi holownikami z portu w Gdańsku do polskiej granicy na Wiśle pomiędzy Schillno [dz. Silno] a Nieszawą. Odbywało to się za pośrednictwem Amerykańskiej Misji Żywnościowej, która czarterowała gdańskie holowniki do obsługi berlinek z towarem wyładowanym ze statków w Gdańsku i ich holowania w porcie lub na trasie z Gdańska do tymczasowej granicy polskiej (skąd berlinki były zabierane przez holowniki rzeczne polskie do portów wewnątrz kraju, takich jak Warszawa czy Płock) i pustych berlinek wracających do Gdańska od granicy polskiej. Holownikami, niezależnie od armatora, dysponował Schiffahrtsabteilung beim Chef des Feldeisenbahnwessens - Betriebstelle Thorn (21 stycznia 1920 instytucja ta zakończyła działalność w Toruniu a w całych Niemczech została przekształcona na Schiffahrtsabteilung beim Reichsverkehrsministerium) Porozumienie to obowiązywało do 1 lipca 1919 r. a następnie zostało przedłużone już przez Rząd Polski z określeniem nowych stawek czarterowych.. W swój pierwszy rejs "Borussia" wyruszyła z Gdańska do Nieszawy w lipcu 1919 roku. Na początku 1920 roku z polecenia i na osobistą odpowiedzialność Delegata Rządu Polskiego w Gdańsku Jałowieckiego dla potrzeb Ministerstwa Aprowizacji zakupiono w Gdańsku szereg holowników rzecznych i dwa portowe. Wśród nich była RBorussia" zakupiona przez gdańszczanina Antona von Leszczyńskiego"za kwotę 360 tyś marek, ponieważ Niemcy nie chcieli sprzedawać jednostek bezpośrednio Polsce. Holownik został odkupiony przez Ministerstwo Aprowizacji i przekazany w użytkowanie Polskiej Żegludze Państwowej Reprezentacja w Gdańsku. Statek przeszedł remont gdańskiej stoczni A & W. Wojan, po czym skierowany na linię do Nieszawy. Pod koniec 1920 roku przekazany Polskiej Żegludze Państwowej w Warszawie zmienił nazwę na "KOZIETULSKI". Po likwidacji PŻP w 1922 roku statek został przekazany do nowo powstałego Towarzystwa Zjednoczonej Żeglugi Polskiej z siedzibą w Warszawie i skierowany na wody Polesia do Pińska. Do Warszawy powrócił w 1924 roku i przejęty został przez nowo powstałe Zjednoczone Warszawskie Towarzystwo Transportu i Żeglugi Polskiej S.A. Warszawie gdzie eksploatowany był na Wiśle. Tam też koło Włocławka w listopadzie 1926 roku "Kozietulski" holując w dół rzeki 3 załadowane barki wszedł na mieliznę zepchnięty przez spływającą krę gdzie na skutek opadania wody przestał 5 dni. Kolejna awaria tym razem tragiczna w skutkach miała miejsce w lipcu 1927 roku, kiedy to R"Kozietulski" próbował pod Fordonem ściągnąć z mielizny dwie załadowane barki. W tym celu dwóch członków załogi łodzią roboczą wywiozło kotwicę ze statku w nurt. Podczas powrotu łodzi została na holowniku na windzie kotwiczno-cumowniczej napięta gwałtownie lina kotwiczna, co spowodowało wywrócenie łodzi, uderzony w głowę burtą łodzi marynarz utonął.
W 1930 roku Z.W.T.T. i Ż.P. S.A., na skutek długów wobec wierzycieli i państwa zostało przejęte przez Bank Gospodarstwa Krajowego w Warszawie ten z kolei rozpoczął wysprzedaż taboru. Holownik "Kozietulski" nabył w drodze licytacji w 1932 roku Eliasz Leszczyński z Warszawy. W 1936 roku holownik został nabyty przez Spółdzielnię Transportową i Oszczędnościową "Wisła" G.m.b.H. z siedzibą w Gdańsku. Rok później zmieniono port macierzysty na Grudziądz. Krótko przed wybuchem wojny we wrześniu 1939 roku "Kozietulski" powrócił do Warszawy do Eliasza Leszczyńskiego. Po powstaniu Generalnej Guberni w październiku 1939 roku holownik został przejęty przez firmę Johannes Ick, Danzig zmieniając nazwę na "KOETEHOLD". Eksploatowany był przez oddział tego armatora w Warszawie. Pozostawiony pod koniec wojny w Gdańsku został w kwietniu 1945 roku przejęty przez Rejonowego Komisarza Żeglugi Śródlądowej w Gdańsku powracając do nazwy "Kozietulski". Odholowany na remont do Płocka został przydzielony do armatora Polskie Drogi Wodne-Żegluga Państwowa w Warszawie. W 1948 roku zmienił nazwę na "GDYNIA" i armatora, którym została Państwowa Żegluga na Wiśle. Ekspozytura w Warszawie. Rok póżniej kolejna reorganizacja przynosi zmianę armatora na Państwową Żeglugę Śródlądową we Wrocławiu Oddział w Warszawie. Od 1951 roku w Przedsiębiorstwie Państwowym Żegluga na Wiśle Ekspozytura Rejonowa w Warszawie. Moc jego maszyn napędowych oceniano na 150 KM. W połowie 1954 roku przekazany Bydgoskiej Żegludze na Wiśle w Bydgoszczy. Pod koniec 1956 roku wycofany z ruchu i w grudniu 1957 roku złomowany.
OPRACOWAŁ: Waldemar Danielewicz Gdańsk 24 sierpnia 2008
przedruk za podaniem źródła.
Waldemar Danielewicz
Przejdź do forum
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na nasze ustawienia prywatności i rozumiesz, że używamy plików cookies. Niektóre pliki cookie mogły już zostać ustawione.
Kliknij przycisk `Akceptuję`, aby ukryć ten pasek. Jeśli będziesz nadal korzystać z witryny bez podjęcia żadnych działań, założymy, że i tak zgadzasz się z naszą polityką prywatności. Przeczytaj informacje o używanych przez nas Cookies
