Czy Wisła, jak przed wiekami, może być motorem rozwoju gospodarczego regionu? Czy jedynymi jednostkami pływającymi po pomorskich rzekach mają być tylko kajaki? Czy żegluga śródlądowa w Polsce pozostanie tylko przedmiotem akademickich rozważań?

To tylko kilka z wielu pytań, które cisną się na usta po spotkaniu nt. „Uwarunkowań dotyczących ożywienia żeglugi śródlądowej na obszarze Delty Wisły i Zalewu Wiślanego”, które odbyło się w 25 Września 2009 w Centrum Wystawienniczo-Regionalnym Dolnej Wisły. Konferencję przygotowało tczewskie Starostwo Powiatowe, a jej gościem był wicemarszałek województwa Leszek Czarnobaj.

W wodzie nasz ratunek
Jak przypomniał na początku spotkania Zbigniew Ptak z Biura Rozwoju Dróg Wodnych w Urzędzie Marszałkowskim w Gdańsku, to Wisła była generatorem rozwoju gospodarczego całego regionu:
- Kiedyś na tym obszarze pływały 22 statki białej floty, które odwiedzały 60 miejsc. Mamy 300 km szlaków wodnych i 60 proc. polskiego wybrzeża. Dzisiaj, niestety, nasze rzeki są martwe, ale prowadzimy działania, aby to zmienić. Pomorskie wodą stoi i grzechem jest niewykorzystanie tego potencjału. W wodzie jest nasz ratunek ekonomiczny.

Ze współczesnych tendencji rozwoju transportu wodnego wynika, że żegluga śródlądowa to szansa m. in. rozwój regionalny oraz złagodzenie minusów transportu drogowego – energochłonności, zanieczyszczenia środowiska, hałasu. Prognozy przewidują, że do 2020 r. przewóz towarów żeglugą śródlądową wzrośnie o prawie 30 proc.
- Te same prognozy mówią, że taki transport jest też po prostu tańszy niż samochodowy i kolejowy – podkreśliła prof. Krystyna Wojewódzka-Król z Uniwersytetu Gdańskiego. – Rzeki mogą też pomóc w realizacji zadań komunalnych: zaopatrzenie miast, wywóz śmieci, publiczny transport, nie wspominając o możliwości rozwoju branży turystycznej.
Przykładem niewykorzystania gospodarczej funkcji Wisły była budowa autostrady A-1. Choć oba szlaki komunikacyjne biegną równolegle do siebie, kruszywo do budowy drogi - dostarczane głównie drogą morską - z portów przewożono transportem drogowym zamiast rzeką.

Jesteśmy białą plamą
Szansą dla królowej polskich rzek mogą być przewozy kontenerów. Obecnie transport ten odbywa się wyłącznie ciężarówkami lub pociągami.
- Jest gdzie budować barki do kontenerów, np. w stoczni rzecznej w Tczewie – zwrócił uwagę prof. Witold Andruszkiewicz. - Jeszcze w latach 60. transport barkowy po Wiśle był bardzo duży. Można do tego wrócić, ale potrzeba do tego funduszy i odpowiednich ludzi. Trudno znaleźć drugi kraj w Europie jak Polska, gdzie drogi wodne leżą odłogiem.

Profesorowi wtórował Tadeusz Wrycza z tczewskiego oddziału Stowarzyszenia Dorzecza Wisły „Wisła”:
- Jesteśmy białą plamą na mapie Europy pod względem żeglugi śródlądowej. Musimy praktycznie zaczynać od zera.
Konkretnie od przygotowania szlaków wodnych.
- Od samorządu oczekuję tylko, że będę miał zaufanie do drogi wodnej, bo inaczej nie przewiozę ani kontenera, ani człowieka – zauważył przedsiębiorca z Malborka. - Zresztą poradzę sobie sam. Nie spodziewam się, że powstaną wielkie porty śródlądowe, ale żeby rzeka była żeglowna.
Tymczasem od lat 80. brakuje środków na bieżące utrzymanie żeglowności rzek.
- W tym roku rząd obciął je o 20 proc., a tak samo będzie w roku następnym – powiedział Edward Ossowski, wiceprezes Żeglugi Bydgoskiej. - Nie ma też pieniędzy na śluzowanie. Degradacja będzie więc postępować.
Podobne konferencje będą się odbywać do kwietnia przyszłego roku. Na ich zakończenie sześciu marszałków województw położonych przy międzynarodowej drodze wodnej E-70 wystosuje apel do rządu o wsparcie planów rozwoju dróg wodnych.

Coś jednak drgnęło…
Przykładem działań na rzecz rozwoju żeglugi śródlądowej w naszym województwie jest projekt „Pętli Żuławskiej” o wartości ponad 83 mln zł. Jego realizacja przewidziana jest na lata 2008 - 2011. Bierze w nim udział 18 partnerów z województw: warmińsko-mazurskiego i pomorskiego, w tym miasta i gminy powiatu tczewskiego. W wyniku realizacji projektu, powstanie nowoczesna infrastruktura żeglarska umożliwiająca cumowanie ok. 450 jednostek pływających, składającej się z: 5 portów żeglarskich, 10 przystani jachtowych, 10 pomostów cumowniczych oraz 4 przystani żeglugi pasażerskiej. Ponadto dla poprawy warunków żeglugowych na szlakach wodnych Delty Wisły zostaną przebudowane dwa stałe mosty na zwodzone oraz nastąpi zelektryfikowanie śluzy Gdańska Głowa.